Odlew
Twarde części organizmu mogą ulec zniszczeniu po pokryciu przez złoża okruchowe, jednakże jeżeli przedtem osady utworzą skałę, pozostaje odlew zewnętrzny organizmu, często zachowujący szczegóły z niezmierną dokładnością. Czasami odlew zostaje wypełniony związkami mineralnymi, tworzącymi wtedy replikę lub odlew wewnętrzny (ośródkę) początkowego okazu. Bardzo zbliżone do odlewów są odciski, pozostawione przez szczątki roślinne i zwierzęce na osadach, na których spoczywają. Podobnie zachowały się tropy, ścieżki i tunele, pozostawione przez dawno wymarłe zwierzęta, gdy błotniste powierzchnie, na których one żyły, zostały szybko przykryte i osłonięte przed erozją. Odciski stóp, pozostawione przez dinozaury, kroczące 120 milionów lat temu po dnie strumienia na obszarze, który zwie się obecnie środkowym Teksasem. Innymi jeszcze, często spotykanymi skamieniałościami są skamieniałości właściwe, czyli zastępcze. Stanowią one kopię w kamieniu jakiejś części roślinnej lub zwierzęcej. W miarę rozkładu organizmu był on stopniowo zastępowany związkami mineralnymi. Proces ten może postępować tak wolno, że zachowane zostają wszystkie szczegóły oryginalnego obiektu. Wiemy, że skamieniałości pobudzały ciekawość f człowieka co najmniej od czasów starożytnych Greków. Z nielicznymi wyjątkami, nie są one szczątkami organizmów, które jeszcze żyją na Ziemi, jak więc możemy wytłumaczyć ich istnienie? Czasami próbowano to wyjaśnić istnieniem wielu aktów stworzenia, które następowały po obejmujących cały świat kataklizmach, powodujących powszechną zagładę. Bardziej zadowalającą odpowiedź daje jednak teoria ewolucji.